Radosna twórczość: Codzienny septet

Nigdy nie zamierzałam publikować tu swoich tekstów, tekstów, które zawierają mnie więcej, niż wypada w publicznie dostępnej wirtualnej Sieci, jednak chyba zrobię wyjątek. Fragmenty poniższego opowiadania (powstałego zresztą na pojedynek literacki na Forum Mirriel) przedstawiłam na warsztatach literackich tegorocznej Avangardy. Od tamtej pory do niego nie zaglądałam. A teraz - teraz znów wyciągam je na wierzch. Wszystko zaczęło się od poniższego rysunku, znalezionego tu. Niektóre postaci pozostały sobą (Środa i Poniedziałek), niektóre zmieniły miejsca, niektóre napisałam zupełnie na nowo.

Codzienny septet

1.Poniedziałek

To nie tak, że nie wiedział, że za nim nie przepadają. Po prostu nauczył się to ignorować. W każdej rodzinie znajdzie się jedna czarna owca, pocieszał się czasami, i akurat wypadło na ciebie. Tak bywa. Nie ma problemu. Nie brzmiało to szczególnie przekonująco, ale musiało wystarczyć.

Zatrzymał się przed przypadkową wystawą sklepową – na zakurzonym, butelkowozielonym welurze rozstawiono lampy, zastanawiał się, czy mają tyle lat, na ile wyglądają, jeśli tak, to żarówki w ich wnętrzach musiały przepalić się z przyczyn naturalnych, tak samo, jak zastyga serce starego człowieka – i popatrzył na siebie. Nie robił tego często, nie był lalusiem, jak jego młodszy brat, nie mizdrzył się w lustrze jak siostra, co tydzień wkładał to samo ubranie – czarny garnitur, krawat w odcieniu winnej czerwieni i jesienny, jasnobeżowy prochowiec i szedł przez ulice. Nie zatrzymywał się; nie było po co. To znaczy – nie zatrzymywał się do teraz. Świat się zmienia. Tak przynajmniej mówią.

Zobaczył bladą ptasią twarz o haczykowatym nosie i dużych, ciemnych oczach, w kącikach ust rysowały się wyraźnie bruzdy. Włosy, czarne jak sadza, miał zaczesane do tyłu, prawdziwy dżentelmen starej daty. Tylko że nie był stary. Nie tak naprawdę. No dobrze, był najstarszy z całej Siódemki, to on zaczynał i to od niego zaczynano. Nie mogli się bez niego obejść, nieważne co mówił Piątek. Wąskie wargi wygięły się w minimalnym uśmiechu.

- Nienawidzę poniedziałku – usłyszał za swoimi plecami powtórzone słowa brata i w jednej chwili wyprężył się, jakby poraził go prąd. Młody mężczyzna za jego plecami naciągnął na głowę kaptur szarej bluzy, wtapiając się w monotonne barwy ulicy niczym posąg, który właśnie zstąpił z cokołu. Nie widział jego twarzy. Tylko ognisty kontrapunkt papierosa w jego ustach oznaczał, że w rzeczywistości był żywy.

Postarał się, żeby go nie zauważył, przenikając na drugą stronę szyby, jak niewydarzona Alicja, a może raczej cień Aladyna, bo znalazł się pomiędzy starymi lampami. W jednym z abażurów brzęczała mucha, słyszał jej ciało, obijające się o chłodną żarówkę. Mężczyzna dotarł już niemal na róg ulicy, kuląc się przed zimnem. Poruszał się w dziwaczny, kaczkowaty sposób, jakby kiedyś miał złamaną nogę, która nigdy nie powróciła do stanu sprzed wypadku. Delikatnie zajrzał do głowy człowieka. Ach tak. Teraz widział. Trzy lata temu wpadł pod samochód, skończyło się na skomplikowanym złamaniu z przemieszczeniem, do pełnego powrotu do zdrowia potrzebna była systematyczna rehabilitacja, którą zaniedbał. Zacisnął mocniej powieki. Gdzieś w burzy szoku, bólu i przerażenia odszukał dziewczęcą twarz. Poczuł mocniejsze bicie serca, dziewczyna siedziała za kierownicą, w jej ciepłych, kasztanowatych włosach migotały odłamki szkła z wybitej przedniej szyby, rogowe okulary zaparowały od niesprawnej klimatyzacji. Zobaczył ją jeszcze raz na sterylnym szpitalnym korytarzu. I jeszcze raz. I jeszcze. Otworzył oczy, pokręcił smutno głową. Ludzie są bardzo głupi.

Pozwolił, żeby młody człowiek poczuł jego obecność – deszcz, dym i smog nad miastem; nie była to szczególnie fortunna mieszanka, ale należała do niego – i nie pozwolił mu skręcić w prawo, zmuszając do przejścia przez ulicę. Gdy z powrotem przenikał przez szybę, zobaczył ich, jego z odsłoniętą głową – a więc był blondynem – i ją, niezręcznie poprawiającą okulary. Kiedy ich mijał, ruszając dalej, doleciał go strzęp rozmowy.

- Zawsze lubiłam poniedziałki. Przynoszą szansę na zmiany.

Poniedziałek uśmiechnął się. Tym razem zupełnie szczerze.

- Ja też – powiedział do siebie. – Ja też je lubię.

2.Wtorek

Od jakiegoś czasu kazał nazywać się Martes, co, jak oznajmiła Środa, było totalnym idiotyzmem, bo przecież ich nie obejmują żadne bariery językowe i nie było żadnego sensu zapisywać się na kurs hiszpańskiego. Reszta rodziny przyznała jej rację, wzruszając jednak ramionami i przechodząc nad tym faktem do porządku dziennego.

- Minie mu – oznajmiła Sobota lekceważąco, nasuwając na nos ciemne okulary, pod którymi ukrywała światłowstręt i skutki wczorajszego kaca. – Zawsze mu mija. – A potem poszła się jeszcze położyć.

Pozostali członkowie rodziny także się rozeszli, zostawiając Wtorka rozpartego na krześle, z nogami na kuchennym stole zajadającego słodkie płatki na mleku i oglądającego poranne powtórki talk-showów. Puścił ich słowa mimo uszu. Mieli trochę racji, to prawda – Wtorek szybko się nudził, w tamtym tygodniu zaczął naukę hiszpańskiego, jeszcze w ubiegłym chodził na taniec towarzyski, obecny przyniósł ze sobą nową obsesję, jaką były talk-showy. Oczarowywali go ludzie zamknięci w pudełku ze szklaną szybką. Byli tak bardzo inni.

- To po to, żeby ich lepiej poznać – Wyjaśniał Czwartkowi, nieśmiałemu i milczącemu jak zwykle, jedynej osobie, która chciała go słuchać. – Im więcej oglądam, tym bardziej rozumiem – mówił ze znacznie większą pewnością siebie niż czuł naprawdę i podkręcał głośnik na full. Tak naprawdę nie rozumiał nic. Dlaczego ci wszyscy ludzie przychodzili do studia, jasno oświetlonego reflektorami i ofiarowywali swoje problemy i sekrety prowadzącej o ciężkich, umalowanych powiekach, szkarłatnych ustach i z egipską grzywką á la Kleopatra Elizabeth Taylor? Kiedy zachłystywali się własnymi słowami, obnażając publicznie, szlochając w chusteczki, gospodyni programu patrzyła na nich wyrozumiale. Była jednocześnie odrażająca i fascynująca, niczym akolitka zachłannego potwora, pożerającego swoich wyznawców. Wtorek sam nie wiedział, kiedy wpadł w jej sidła. Patrząc na nią, pragnął jeszcze bardziej stać się czymś ciekawszym, niż dniem łączącym początek i środek tygodnia, nudnawym pomostem pomiędzy bratem a siostrą.

Dowiedział się, że na imię ma Annabel Greets i że wychodzi ze studia tuż po nagraniu, czyli po ósmej wieczorem. Był początek grudnia, ściemniało się szybko, wiał wiatr i zacinało najgorzej jak tylko może; paskudną mieszanką brudnego deszczu z roztopionym śniegiem. Studio telewizyjne mieściło się po drugiej stronie miasta, ale i tak pojechał. Musiał ją poznać. Wyobrażał sobie duszący zapach jej perfum, jej zmysłowy głos, którym na ekranie pocieszała przybyłych uczestników, wąską, ostro zarysowaną talię i przyszło mu do głowy, że mimo swojego wieku jest jeszcze bardzo młody. Poczuł, jak na policzki wypływa mu wstydliwy, krwisty rumieniec i wydało mu się, że obserwują go wszyscy ludzie w autobusie. Spróbował zakryć twarz szalikiem.

Przystanek autobusowy znajdował się tuż obok studia, ale i tak zdziwił się, wpadając na nią niemal natychmiast; otuloną ciepłym czarnym płaszczem z futrzanym kołnierzem. Po głowie tłukło mu się, że jest szczęśliwy jak wariat, że kołnierz to prawdziwe lisy – miał dobry węch, wszyscy w jego rodzinie mieli dobry węch, umiał rozpoznać lisią krew – i że powinien coś powiedzieć. Popatrzyła na niego, unosząc wysoko wyskubane brwi i nagle zobaczył  siebie jej oczami – podrostka o dużych, ciemnych oczach i gęstych brązowych włosach, z krzywym, niezręcznym uśmiechem, kulącego się z zimna. Wiedział też, że rozczaruje się, gdy tylko usłyszy jej głos, bo podkładała go za nią inna aktorka, że lisowy kołnierz ma po matce, że od pół roku zalega z czynszem i że wysłuchiwanie tych samych bzdur co wieczór śmiertelnie ją nudzi. Postanowił jej tego oszczędzić. Ukłonił się więc bez słowa i zniknął, pozostawiając po sobie woń kawy, whisky i świeżej pościeli.

3. Środa

Przedstawiła mi się jako Panna Wednesday. Pomyślałem, że to dziwny sceniczny pseudonim, ale śpiewała pięknie. Miała wspaniały, studzienny głos, taki, jak spotyka się u niektórych czarnoskórych wokalistek, stworzony do jazzu i bluesa, jednak nie wykorzystywała go w pełni. Od swingujących rytmów wprost z Nowego Orleanu wolała dziwaczne rymowanki utrzymane w lekkiej aranżacji gdzieś z pogranicza gatunków. Jedyna zwrotka, jaką zapamiętałem – prawdopodobnie ostatnia, tylko tak mogła nie zatrzeć się całkowicie w mej pamięci – brzmiała:

A w niedzielę urodzone,

Dziecko szczęścia złotowłose,

Pójdzie w słuszną świata stronę,

Tam, gdzie nogi je poniosą.

Kiedy skończyła, ukłoniła się przesadnie, długie rudoblond włosy tańczyły wokół jej głowy jak kołyszące się węże i zeszła ze sceny podczas burzy oklasków. To wtedy właśnie odważyłem się zaproponować jej drinka. Przyjęła propozycję z wdzięcznym uśmiechem, puściła do mnie oczko, oczy miała czerwonawe jak łupina cebuli.

- Strasznie zaschło mi w gardle – wyznała z rozbrajającą szczerością. – To nie takie łatwe, na jakie wygląda.

Wybrała zielonkawe mohito, które zostawiło na jej ustach smak mięty – sprawdziłem to osobiście, pocałunek był jednak pozbawiony pasji, bardziej jak braterskie cmoknięcie niż zaproszenie do czegoś więcej. Rozmawialiśmy o muzyce, Gwiezdnych Wojnach – oglądała wszystkie części, co też mnie zdumiało, wyższości Moneta nad Renoirem i o tym, czy w lutym warto jeździć na Teneryfę. Wyznałem, że nigdy tam nie byłem. Pokiwała głową, przesuwając palcem po brzegu stożkowatego kieliszka. Wyglądała, jakby miała ochotę go rozbić na milion kawałków. Zamiast tego jednak zostawiła drinka w spokoju i spojrzała na mnie. Oczy miała smutne, zupełnie inaczej niż na scenie. Nagle, jakby ktoś zdmuchnął smutek z jej twarzy, roześmiała się. W powietrzu unosiła się woń jaśminu, karmelu i brzoskwiniowego wina.

- Byłam najlepsza – powiedziała pewnie, jakby chciała mi coś udowodnić. Zupełnie niepotrzebnie. Widziałem, że była najlepsza i zaraz jej to powiedziałem.

- Inaczej nie siedziałabyś tu dzisiaj ze mną – dodałem i powiedziałem coś o swojej pracy, o wyławianiu z przeciętnego tłumu młodych talentów. Wzruszyła nonszalancko ramionami, jakby nie zrobiło to na niej żadnego wrażenia. Stropiłem się. Do tego nie byłem przyzwyczajony.

- Może gdybyś zmieniła nieco repertuar, mógłbym załatwić ci koncert – zacząłem delikatnie.

Popatrzyła na mnie poważnie, oblizała wargi z resztek mohito. Przez chwilę myślałem, że się zgodzi.

- Pamiętasz tę młodą dziewczynę, którą znalazłeś na ulicy przy Placu Czerwonym? Miała na imię Katiusza, oczy jak dwa węgielki i włosy jak czarna przędza. Ją także wyłowiłeś z tłumu. Śpiewała jak słowik, śpiewała w knajpach i na profesjonalnych scenach, śpiewała acapella i do muzyki, śpiewała jak jej zagrałeś – mówiła szybko, a jej słowa niemal składały się w melodię. – Zabrałeś ją w tournee po Europie, pokazałeś świat. – Jej głos był obojętny. – To takie wspaniałomyślne, pozwolić jej zostawić dawne życie za sobą. Byłeś taki miły, obiecałeś, że będzie mogła przyjeżdżać do matki w przerwach między koncertami, chociaż wiedziałeś, że nie da rady. Że wciągną ją szampan i pochlebstwa, że zniknie pod makijażem. Czy przypuszczałeś, że zaćpa się w hotelu w Paryżu, tuż przed podpisaniem kontraktu, który byłby bardziej korzystny dla ciebie niż dla niej? – twarz Panny Wednesday – do dzisiaj nie znam jej prawdziwego imienia – znalazła się blisko mojej. Pstrykała palcami w rytmie niesłyszalnej piosenki, pamiętam to dobrze.

- Nie, dziękuję. – powiedziała stanowczo, jej oczy lśniły w półmroku niczym rubiny. – Pozwolę ci nie pamiętać tej rozmowy, aż do czasu, kiedy znajdziesz następną taką jak my. – Wstała od stolika, jej szerokie biodra i masywne uda znalazły się tuż przed moją twarzą, okryte dżinsowymi szortami i kołyszące się apetycznie. - Dobranoc. – Błysnęła w moją stronę uśmiechem i wyszła na zewnątrz. Nigdy więcej jej nie spotkałem.

Wczoraj wpadłem na Christy. Śpiewała pięknie, miała głos cudowny do lirycznych ballad pełnych smutku. Niestety, nie mogłem z nią porozmawiać. Nie wiedzieć czemu gardło miałem jak zasznurowane, a po chwili walki z samym sobą uświadomiłem sobie, że płaczę.

4. Czwartek

Czwartek lubił szkatułki. Szkatułki były miejscem, gdzie łatwo było coś ukryć i przechować, jak na przykład złe wspomnienia, brzydkie sekrety albo myśli, o których nie można nikomu powiedzieć. Sam Czwartek też był trochę jak szkatułka – wciąż milczący, pachnący drewnem sandałowym, kurzem i niewietrzonymi kartami książek, pomiędzy którymi zastygł tusz. Prawdę powiedziawszy, Rodzina traktowała go jak opóźnionego w rozwoju i to nie dlatego, że z natury był nieskomplikowany i raczej pogodny. Czwartek naprawdę mało się odzywał, dużo za to obserwował i przez to był niebezpieczny. Starsze rodzeństwo wolało się do niego nie zbliżać. Odszczepieniec pośród odmieńców – oto, kim  był Czwartek i nikt nie kwapił się, żeby przerwać ten stan rzeczy, bo pasowało to zarówno samemu zainteresowanemu jak i reszcie rodziny.

Nikt z wyjątkiem Piątka.

Piątek zajrzał do jego pokoju wieczorem, wybijając sobie tylko znajomy rytm na futrynie drzwi. Miał na sobie jak zwykle koszulę w dużą, czarno-białą kratę i poszarpane dżinsy, jasne włosy przytrzymywały przeciwsłoneczne okulary, chociaż za oknem panował już mrok.

- Masz – mruknął Piątek i rzucił w jego stronę niewielkie kartonowe pudełko. Czwartek odpakował je bez słowa, modląc się do wszystkich znanych mu bóstw, żeby w przypadku istoty żywej była to raczej złota rybka niż jadowity wąż. Znał Piątka. W środku była szkatułka, z ciemnego drewna, rzeźbiona w szczęśliwe słonie i zamykana na mosiężny haczyk. Z drugiej strony wieczka przyklejone było lusterko i Czwartek zobaczył swoją własną piegowatą twarz Irlandczyka (tak przynajmniej twierdziła Środa), zielone oczy i burzę skręconych włosów.

- Dziękuję bardzo – powiedział w końcu, trochę oszołomiony. – Czy to jakiś podstęp? – spytał podejrzliwie. Siódemka wyśmiewała jego manię zbierania skrzyneczek od wieków. Piątek uniósł do góry oczy. Rzucił się z impetem na zaścielony tapczan, łóżko zaskrzypiało jękliwie pod jego ciężarem.

- Uspokój się, dobra?! Przecież wiem, że je zbierasz, więc kiedy ten stary Hindus mi ją oddał, od razu pomyślałem o tobie.

- Jaki znowu Hindus? – Czwartek zmarszczył brwi, udając że się nie cieszy. Kasetka była piękna, ciepła w dotyku i już zaczął krążyć myślami wokół tego, co będzie mógł w niej schować. Piątek pociągnął go za rękę na tapczan, jego przejrzyste oczy w blasku lampy błyszczały bardziej niż zazwyczaj.

- Daleko, pośród pustynnych piasków kiedyś trafiłem na Hindusa, odzianego w biel, pomarszczony był jak suszona śliwka, zawierzył mi za własne życie tę oto szkatułkę. Może to był ifryt o oczach jak złoto? Może dżin przeklęty, co własne więzienie komuś chciał ofiarować, by odzyskać wolność… - zaczął recytować Piątek w osobliwym metrum półwiersza.

- Jesteś pijany. – Spróbował się wyrwać.

- Zostań – oddech brata na jego szyi był trzeźwy, gorący i wilgotny jak monsun. – Zostań, ja przecież wiem, ja cię znam, mnie nie oszukasz. Nie musisz.

Czwartek zesztywniał, zezując gdzieś w bok, obok głowy brata. Kiedy Piątek znów przemówił, jego głos zmiękł nieznacznie.

- Chciałem ci opowiedzieć historię. Szkatułkową. Ale widzę, że to nie był dobry pomysł. – Roześmiał się niezręcznie, przeczesując palcami bujną czuprynę. Zabrał też rękę, Czwartek poczuł, że jego nadgarstek jest chłodny i nagi, jak nigdy w życiu.

- Masz szczęście – mruknął, próbując wrócić do normalności. To nie było łatwe. – Musiałbyś ciągnąć te opowieści przez tysiąc i jedną noc, a ja knułbym, jak obciąć ci głowę.

- Brzmi interesująco. Zawsze lubiłem ryzyko. – Czwartek szarpnął głową, aż sprężyny włosów opadły mu na oczy. Serce łomotało mu tak szybko, że bał się, że wypadnie, w uszach pulsowała mu krew, a w głowie kołatała się jedna myśl.

Nie możemy.

Dopiero kiedy Piątek pocałował go w stylu starych, kiczowatych filmów, które sam wielokrotnie wyśmiewał, zrozumiał, że mogą i że już wie, co schowa w najnowszej szkatułce.

5. Piątek

 - Ludzie oczekują cudów. To stara prawda.

Budynek przypominał obdrapaną kostkę Rubika; solidny sześcian tynku spod którego tu i ówdzie wyłaziły rudoczerwone cegły, upstrzony zaciekami po licznych deszczach i popękany ze starości. Po jednej ścianie leniwie piął się bluszcz, zbyt suchy, żeby mógł być piękny. Nad drzwiami – były drewniane i ciągle mokre, zbutwiałe od wilgoci – widniał fioletowo-złoty napis: CUDA, DZIWY I FANTASMAGORIE. WEJDŹ, JEŚLI SIĘ ODWARZYSZ. Było mdłe piątkowe przedpołudnie. W słonecznym, świeżym powietrzu dało czuć się tajemnicę. Tłumek ludzi, czekający przed wejściem przytupywał – nie wiadomo, czy z zimna, czy ze zniecierpliwienia. Każdy w dłoni trzymał ulotkę wydrukowaną na barwnym, błyszczącym papierze. Niektórzy spoglądali na zegarek.

- Spóźnia się! – indyczył się tęgi, nalany na twarzy mężczyzna o wyglądzie bankiera-nieudacznika. – Za dwie godziny mam konferencję! To kpina!

- Nie można mu zarzucić, że jest perfekcyjnie wykształcony – zauważyła szczupła kobieta, z ciemnymi włosami upiętymi w kok rosyjskiej primabaleriny. Dystyngowanie wypuściła z ust kółeczko siwego dymu i strzepnęła popiół cygaretki na trawę. – Wystarczy tylko zerknąć na ten szyld.

- Podobno obiecuje cuda! – gorączkowała się grupka piętnastolatek, wyrywając sobie folder.

- Ja tam mu nie wierzę – mruknęła do nich dwudziestoparoletnia miłośniczka piercingu i strzeliła balonem z gumy do żucia. Stojący nieopodal długowłosy chłopak skwitował jej wypowiedź krótkim - Idiotka – i wrócił do czytania starego numeru Batmana.

W tym momencie drzwi skrzypnęły zapraszająco i pojawił się w nich mężczyzna w nieokreślonym wieku; na widok przybyłych uśmiechnął półgębkiem. Usta miał wąskie, czerwone, niemal kobiece. Grzywa gęstych, jasnych włosów opadała mu na szare oczy, odgarnął ją szybkim dmuchnięciem. Założone na piersi ręce rozplotły się.

- Wejdźcie… - kiwnął na przybyłych gościnnie. Głos miał niski i szemrzący jak potok. Ruszyli posłusznie za nim, potykając się i szurając nogami. Dom okazał się większy w środku, niż mogłoby się wydawać; ujrzeli bowiem okrąglą salę z rzędami krzeseł – było ich za dużo, setki, może nawet tysiące, na samym końcu pokoju – podłoga była niegdyś przepiękną szklaną mozaiką, teraz nie przypominała już nic pięknego – zbudowano scenę, ukrytą pod ciężką, czarną kotarą. Jedna z nastolatek zaczęła piszczeć, bo wydawało jej się, że dostrzegła rozmazane cienie wędrujące tam i z powrotem po ciemnym materiale, coś w rodzaju kotów czy też nietoperzy.

- Przysięgam, miało cztery nogi i skrzydła! – wykrzyknęła nerwowo, pocierając ramiona rękami.

- Panie i panowie! – zawołał niewzruszony Mistrz, wchodząc na scenę. W ciemnościach wyglądał zbyt zwyczajnie, skąpany w szarościach i błękitach swych ubrań. – Przedstawiam wam niepowtarzalną okazję wędrówki po peryferiach swych uczuć, podróży w głąb niespełnionych pragnień, włóczęgi na bezdrożach własnego psyche! Kto raz tu wszedł, wyjdzie odmieniony! Przed wami cudotwórca, eskulap ludzkich serc, wspaniały Victor Vendredi! – Mężczyzna rozejrzał się po zebranych, by dać do zrozumienia kim jest. Odpowiedziała mu cisza. Skrzywił się nieco z powodu braku aplauzu, wyjął skądś skrzypce – niektórzy mogli powiedzieć, że wzięły się z ciemności – i zaczął grać wariację Smooth Criminal Michaela Jacksona. Przy każdym refrenie wtórowały mu stłumione, widmowe głosy. W drugiej części zza jego pleców jak żywe anielskie skrzydła wyleciały białe gołębie, do ogonów miały przypięte długie migotliwe wstęgi w pastelowych barwach.

Annie, are okay, so, Annie are you okay, are you okay, Annie?

- Jakie to piękne – powiedział nagle bankier, ocierając łzy ręką mankietu. Nastolatki wyły frenetycznie w upojnym szale. Dwudziestolatka i fan komiksów całowali się, leżąc między siedzeniami. Balerina nie zauważyła, że wypaliła całą cygaretkę, skóra na jej policzkach napięła się do granic niemożliwości. W powietrzu niósł się zapach letnich nocy, sangrii i grejpfrutów.

Piosenka się skończyła i nagle wszystko znikło. Ludzie kołysali się w przód i w tył, rozpaczając nad tym, co było i odeszło, lub nad tym, czego nie było, a być mogło. Gdzieś daleko od miejsca przedstawienia, młody mężczyzna o lokach w kolorze karmelu zacmokał z niesmakiem.

- Lubisz bawić się ludźmi – wytknął mu Czwartek. Leżeli na starej, rozlatującej się kanapie. Zadowolony z siebie Piątek schował nos w zagłębieniu jego szyi. Jego pocałunek był krótki jak sierpniowa burza.

- Cóż mam na to poradzić. Ludzie oczekują cudów.

6. Sobota

Znów ten sam huk w głowie, jak co rano. Czasem stawało się to upierdliwe, trzeba przyznać.  Sobota usiadła na łóżku, przeciągnęła się i zaraz z powrotem opadła na poduszki. Zbyt duży t-shirt, w którym lubiła spać, zsunął się z jej ramienia. Sobota była drobna jak wróbel, czarnowłosa i – właśnie w tej chwili – bardzo, bardzo śpiąca.

Nie otwierając oczu, westchnęła donośnie, nabierając w płuca woń swojego pokoju – damskie perfumy, wanilię i wiśnie i zastanowiła się, czy byłaby inna, gdyby przypadło jej wczoraj lub jutro. Pewnie nie, pomyślała zrezygnowana, dziesiątki cieniutkich metalowych bransoletek opadły z jej ramienia aż do nadgarstka. Środa powtarzała jej, że jest za chuda, ale to była Środa – zawzięta z zewnątrz, krucha w środku, popaprana jak każdy inny z jej Rodziny. Sobota jednak lubiła ją najbardziej – starsza siostra balansowała na granicy uprzejmości i wredności lepiej niż ktokolwiek inny. Funkcjonowały na zasadzie rażącego kontrastu – wysoka i niska, tęga i chuda, jasna i ciemna, pracowita i leniwa. O tak, Środa jest bardzo pracowitym dniem, pomyślała Sobota ze znużeniem. Angażowała się cały czas w jakieś akcje, kursy, występy, pragnęła, żeby ja zauważono i kochano. Sobota nie umiała tego zrozumieć.

To mnie kochają bardziej, zrozumiała w nagłym, porannym przebłysku i zdecydowała się wcisnąć na nos okulary.  To mnie kochają bardziej, mimo, że mniej się staram i najchętniej wylegiwałabym się w łóżku cały dzień. Zwilżyła językiem spierzchnięte wargi. Bardzo chciało jej się pić. Kiedy się podniosła, zobaczyła starszą siostrę w odbiciu zwierciadła w stalowej ramie. Nie zaskoczyło jej to.

- Cześć.

- Przyniosłam ci zestaw na weltschmerz. – Środa postawiła na nocnej szafce tacę z dwoma kawami i jedną szklanką wody, w której powoli musowały tabletki. – Bardzo źle było wczoraj? – spytała ze sztucznym zainteresowaniem i prawdziwym współczuciem.

Sobota jęknęła głośno, podchodząc do lustra. Jej włosy przypominały aktualnie ptasie gniazdo, tusz i zmęczenie tworzyły pod oczami sine półksiężyce. Gorliwie sięgnęła po kawę.

- Nawet mi nie mów – mruknęła po kilku pospiesznych łykach. – Czy ja zawsze muszę naprawiać wszystko, co zrobi ten wariat? Dla niego ciągła beztroska i zabawa, dla mnie moralniaczek. Ugh. Słodziłaś to. Nienawidzę cukru. Straszna z ciebie wiedźma, wiesz?

Środa błysnęła złośliwym uśmiechem i podniosła do ust własny kubek.

- Do usług. A jeżeli mówimy już o Piątku… myślę, że na jakiś czas będziesz miała go z głowy. – Słowa te zabrzmiały tak poważnie, że przez chwilę chciała zapytać, co takiego tym razem zmalował ich brat, ale uznała, że woli nie wiedzieć. Niektóre informacje mogły poczekać. – I… naprawdę, siostra, nie narzekaj – mruknęła Środa ciszej niż powinna. Sobota chciała powiedzieć coś o przepraszaniu, coś o tym, jak podle się czuje co rano, kiedy głowa pęka jej w szwach i musi żałować za nieswoje błędy, ale się powstrzymała. Środa była niepewna, niczym drżący płomyk świecy, gotowy za chwilę zgasnąć i wiedziała to cała Siódemka. Rozstawianie przez nią po kątach pozostałych członków Rodziny było zaledwie kamuflażem dla tej bardziej wrażliwej twarzy. Sobota klapnęła na rozścielone łóżko i zaczepnie trąciła siostrę w ramię.

- Jak będziesz szła do tych swoich bezdomnych, daj mi znać. Przejdę się z to-oobą – obietnicę zagłuszyło ziewnięcie, ale Środa i tak wyczuła, że jest szczera. Popatrzyła na nią ucieszona.

- Naprawdę? Bo dzisiaj zamierzam iść do schroniska dla psów i…

- Powiedziałam: bezdomnych, nie kundli! Ale niech będzie, pójdźmy rozsiewać radość i szczęście – mruknęła, widząc rozczarowanie na twarzy siostry. – Tylko błagam cię, pozwól mi jeszcze pospać.

7. Niedziela

I jest jeszcze Niedziela.

Niedziela codziennie wstaje z pierwszymi promieniami słońca, plaskając bosymi stopami o chłodną podłogę, gdy jeszcze nie wiadomo, czy dzień będzie przyjazny i trzeba natychmiast to sprawdzić. Wygląda przez okno, wychylając się tak daleko, że niemal przez nie wypada, świat pachnie porannym powietrzem, a nikłe gwiazdy odchodzą za horyzont i nie można zgadnąć, czy to świt, czy jeszcze noc. I wtedy Niedziela śmieje się, odgarnia masę splątanych, brązowych włosów, mruży ślepka błękitne jak niezapominajki i pokazuje wiewiórcze ząbki.

Niedziela ma tylko pięć lat, już od bardzo, bardzo dawna.

Niedziela zbiega do kuchni, przeskakując co kilka stopni, o tej porze nikt w niej nie siedzi i tylko kran kapie rytmicznie – plum-plum-plum – swoją spokojną kołysankę. Pod pachą Niedziela niesie swojego nieodłącznego towarzysza, pluszowego szczura imieniem Parmezan. Kiedy okazuje się, że jednak tego ranka ktoś w kuchni jest, cofa się przestraszona, rozlewając dookoła mleko. To jej najstarszy brat, Poniedziałek, jak zwykle pije czarną kawę i patrzy zamyślony w okno. Jest gotowy do wyjścia, choć to przecież jej dzień, mimo, że dopiero co się rozpoczął. Poniedziałek wygląda poważnie i musi przyznać, że trochę się go boi. Próbuje zetrzeć mleko z podłogi ręcznikiem Soboty, ale przez przypadek potrąca pudełka stojące na blacie i deszcz czekoladowych płatków sypie się na podłogę. Zagryza wargi. Ma ochotę się rozpłakać.

- Daj mi to – słyszy koło siebie niski, koci pomruk i widzi Poniedziałka, który klęczy w kałuży mleka i płatków, aż przemakają mu od tego elegancki stalowy garnitur. Starszy brat z zainteresowaniem ogląda mokry ręcznik Soboty i bez słowa rzuca go za siebie. Kręci głową i właśnie to sprawia, że Niedziela zaczyna się gorączkowo tłumaczyć, czując jak rumieniec wstydu i złości na samą siebie wypełza jej na twarz. Z nerwów omal nie wyłamuje sobie palców, zapomniany Parmezan leży w pobliżu kuchennych szafek.

- J-ja nie chciałam… wylało mi się, ja posprzątam… Ja nie chciałam!

- Wiem – zapewnia ją łagodnie Poniedziałek, wstaje i jest nagle bardzo wysoki, pewnie tak wysoki, że mógłby chodzić z głową w chmurach, to pewnie o tym mówią ludzie, używając tego wyrażenia. – Wiem – zapewnia ją i na jego ustach pojawia się coś, co przy odrobinie dobrej woli można by nazwać cieniem uśmiechu. – Ale Sobota nie byłaby zachwycona, gdyby zobaczyła teraz swój ręcznik. Zanieś go do pralki, a ja tu ogarnę. – Niedziela z mocno bijącym sercem ucieka do łazienki, nim Poniedziałek zdąży zmienić zdanie i wpycha ręcznik Soboty głęboko, za koszule Czwartka i kamizelkę Wtorka, tak, by nikt go nie zobaczył, jeśli przyszłoby mu do głowy zajrzeć do pralki. Kiedy wraca, podłoga wciąż jest mokra, ale czekoladowo-mleczna kałuża już z niej znikła. Poniedziałek stoi przy kuchence, krawat ma poluzowany, a kolana wciąż w plamach po mleku, ale w skupieniu roztrzepuje jajka i równo kroi szczypiorek. Niedziela przypatruje mu się ciekawie z wyżyn kuchennego krzesła, Parmezan jak nigdy nic siedzi na stole. Najstarszy brat odwraca się w jej stronę, czajnik na gazie gwiżdże przeraźliwie, Niedziela zatyka sobie uszy. Poniedziałek się cicho śmieje.

- Pomyślałem, że zrobię nam omlet – mówi, dosypując soli i pieprzu i mieszając jajka ze szczypiorkiem i serem. Niedziela łowi noskiem przepyszne zapachy.

- Nam? – dziwi się. Poniedziałek kiwa głową.

- Nam. Dla mnie, dla ciebie i dla twojej myszy.

- To jest ściur! – burzy się Niedziela. Poniedziałek ugodowo wzrusza ramionami, próbując potrawy. Ciepły, zachęcający zapach omletu sprawia, że Niedzieli kręci się w głowie i przywołuje własną woń, mieszankę mleka, fiołków i zagniatanego ciasta. Wybucha perlistym śmiechem.  Popijający herbatę po angielsku Poniedziałek uśmiechający się do niej półgębkiem, nieco nieśmiało, nie jest dla niej już straszny. 

Tłumaczenie: Susanna Clarke, "Mieszkanka Wysokich Miejsc"

Czuję się w obowiązku przedstawić Susannę Clarke, zwłaszcza, że zapowiadałam Sofię Samatar i Angelę Carter. Jednak kilka dni temu wpadłam na pisaną wersję tego opowiadania (bo oryginalnie zostało ono napisane dla BBC4, brytyjskiej stacji radiowej w formie audiobooka, do usłyszenia choćby tu.) Susanna Clarke jest autorką, moim zdaniem, zjawiskową. Napisała bowiem powieść w kształcie, który prawdopodobnie ciężko uświadczyć od czasów królowej Wiktorii, tzw. three-deckera (czyli jedną powieść w trzech częściach i tak, to odróżnia się od trylogii) pod tytułem Jonathan Strange i pan Norrell, w powieści tejże splatając okres regencji i wojen napoleońskich razem ze szczyptą staroświeckiej magii. O książce chętnie napiszę kiedyś - najpewniej w okresie świątecznym - ale dziś chciałabym przedstawić historyjkę utrzymaną w tym samym czułym, Austenowskim klimacie, podszytą realizmem magicznym (oryginał tekstu znalazłam tutaj.). 

(Miałam tu bronić tłumaczenia, ale zrezygnowałam. Powiem tylko jedno - zagadka była koszmarem i przekładałam ją dziś w nocy na komórce). W wasze ręce!

Mieszkanka Wysokich Miejsc

 

Ażeby dobrze zacząć, nazywam się Lucy Manners i mam dwanaście lat. Ubiegłego lata moja starsza siostra Tiz poślubiła pana Rainwortha. Była to dla mnie przykra zmiana, bo byłyśmy sobie bardzo bliskie. Mój brat, Gowland, przebywa z lordem Wellingtonem w Hiszpanii, walcząc z Francuzami. Tak więc kiedy nadszedł styczeń, Papa orzekł, że znużyła go moja smętna mina i posłał mnie do szkoły pani Hackett na Great-Titchfield-Street.

Pierwszego dnia podeszły do mnie dwie dziewczynki. Ucieszyłam się, myśląc, że znajdę nowe przyjaciółki, ale wkrótce okazało się, że przyjaźń nie leżała w ich intencjach. Zamiast tego nazwały mnie chuderlakiem, powiedziały, że mój fartuszek z muślinu się wystrzępił, a buty są niemodne. Według Emmeliny Twist i Amelii Froggett lista moich wad nie miała końca. W dodatku nie zadowoliły się jedynie wyzwiskami, próbując mnie przestraszyć niedorzecznymi historiami o duchach.

- Och! Czyżbyś nie słyszała? – krzyknęła Emmelina – Nasza szkoła jest nawiedzona przez szaloną nauczycielkę, którą oddaliła pani Hackett!

- Mieszka na strychu – dodała Amelia. – Czasami można usłyszeć, jak mówi w obcych językach i od czasu do czasu wyje przez szyb komina.

- A – rozpromieniła się Emmelina z wielką satysfakcją – te dziewczynki, które ją usłyszą, umierają zanim minie tydzień.

- Nie wierzę wam – zaprotestowałam. – Kto niby umarł? Nikt, jak przypuszczam.

W pewien szary i wietrzny czwartek pani Hackett dała Emmelinie, Amelii i mnie do nauczenia się długą listę niemieckich czasowników. Nie miałam zamiaru siedzieć razem z nimi, zatem wspięłam się na szczyt domu, do pokoju na poddaszu. Niedługo potem usłyszałam dziwne odgłosy dobiegające z góry – miękkie, nieczęste stąpanie. Nie miałam wiele czasu, by zastanowić się, czy jestem przestraszona, czy też nie, gdy przez komin wyleciał szpak i zaczął okrążać pokój, obijając się drobnym ciałkiem o ściany.

Z komina dobiegł mnie syk:

- Angielko! Angielko! Mój ptak właśnie odleciał! Złap go, jeżeli możesz!

Pomyślałam, że to odrobinę niegrzeczne. Jednakże odkrzyknęłam uprzejmie w stronę komina:

- Jeżeli można wiedzieć, do czego jest pani potrzebny?

- Cóż to za pytanie! – fuknęła nieznana mi dama – Chcę go oczywiście zjeść!

Otworzyłam okno, w nadziei, że ptak wyleci na zewnątrz. Później wybiegłam z pokoju i pognałam na strych. Panował tam półmrok, z zaledwie jedną szparą w dachu, przez którą do środka padał deszcz i wdzierał się wiatr. Poczułam smród truchła. Coś chrupnęło mi pod stopami; spojrzałam w dół i zobaczyłam, że podłoga usłana jest kośćmi małych zwierząt, ptaków i myszy. W półmroku poruszył się ciemny kształt. Przez pierwszą chwilę go nie rozpoznałam, ale później ujrzałam kobiecą twarz i serce podeszło mi do gardła. Jej twarz znajdowała się nie tam, gdzie powinna. Była zawieszona cal czy dwa nad podłogą, mniej więcej w połowie ciemnego zarysu.

Myślałam, że zemdleję.

Nagle wstąpiła w prześwit nikłego światła i zrozumiałam, że to wcale nie jest kobieta. W dużej mierze była lwicą, poza tym miała parę przybrudzonych skrzydeł i uroczą, ale niepokojącą twarz. Kobiece piersi miała skromnie zasłonięte zniszczonym niebieskim szalem, a włosy zawinięte w papiloty, których nikt nie wyjął, splątane i skołtunione. Wyglądała tak żałośnie, że w sercu znalazłam dla niej tylko litość.

Mierzyłyśmy się wzrokiem. W zamyśleniu kołysała na boki lwim ogonem.

- Proszę mi wybaczyć – zagaiłam – ale czy nie jest pani przypadkiem sfinksem?

- Nie – oznajmiła nonszalancko. – Jestem tym Sfinksem. Egipskich sfinksów jest mnóstwo, ale w Grecji był tylko jeden.

- Och!

Zapadła niedługa cisza.

- Zastanawiałam się – zaczęłam nieśmiało – czy mogłabym panią uczesać? Pani z pewnością tego potrzebuje, a sprawiłoby mi to wielką radość.

Odpowiedziała dostojnym skinieniem głowy.

Wyciągnęłam więc szczotkę ze swojej kieszeni i zaczęłam czesać. Jej włosy były takie, jak lubię najbardziej – w delikatnym, złotym odcieniu, kręcone z natury.

- Ciężko trafić na dobrą służącą – wtrąciłam. – U potworów jest zapewne podobnie jak u ludzi.

- Potworów! – wykrzyknęła, oburzona. – Kogo nazywasz potworem?!

- Proszę mi wybaczyć, ale ma pani ciało lwa i twarz oraz piersi kobiety, i…

- Cóż za bzdury opowiadasz! Świat jest pełen potworów i sama jesteś jednym z nich – rzecz jasna, jestem zbyt dobrze wychowana, by o tym wspominać, ale sama mnie do tego zmusiłaś. Lew jest sfinksem z kocią głową – okropny przypadek. Człowiek jest jeszcze gorszy. U człowieka przepiękne twarz i piersi sfinksa zostają przyćmione przez łapy przebrzydłej małpy i nogi niczym zrośnięte korzenie pasternaku. – Wzdrygnęła się. – Ughhhhh!

Skrzydła załopotały w mroku, głowa Sfinksa się odwróciła.

- Ptaki. Szpaki. Nie lubią mnie. Obrzucają mnie wyzwiskami.

- Och! – westchnęłam. – Wiem, co ma pani na myśli. Na dole mieszkają dwie głupie, niewychowane dziewuchy, które robią mi to samo.

- Przegryź je wpół – zaproponowała Sfinks.

- Nie sądzę, żeby pani Hackett to pochwalała, a poza tym nie potrafię otwierać tak szeroko ust.

-  Ja potrafię – podsumowała z dużą dozą satysfakcji.

Pomimo jej kapryśnej natury od tego dnia byłyśmy przyjaciółkami i gdykolwiek pani Hackett zadawała mi osobną pracę, biegłam na górę, by przy prześwicie w dachu kamienicy usiąść wraz z moim Sfinksem. Kochała położone wysoko miejsca, mogąc z nich wszystko obserwować. Jeżeli damy i panowie przejeżdżali konno wzdłuż Great-Titchfield-Street, wyglądała przez okno, mrucząc pod nosem:

- Centaury. Nieznośne stworzenia.

Któregoś dnia, kiedy trefiłam jej włosy, zapytałam:

- Jak to się stało, Sfinksie, że przybyłaś do Londynu?

- Och, to prosta historia. Przypłynęłam na statku, strzeżona przez młodych, urodziwych marynarzy. Wszystko zostało ustalone przez Monsieur Fauvela. Trzeba ci wiedzieć, Lucy, że Monsieur Fauvel mieszka w Atenach i ma za zadanie skupować najpiękniejsze greckie płaskorzeźby i posągi i wysyłać je do Francji. Wyobraź sobie jego niezadowolenie, kiedy odkrył, że para Szkotów, Lord i Lady Elgin przybyli do Aten z dokładnie tym samym zamiarem! W dodatku lady Elgin jest ulubienicą tureckiego sułtana (który rządzi Atenami). Monsieur Fauvel był zmuszony patrzeć, jak wielkie skarby (które jego zdaniem powinny dotrzeć do Paryża) zostają przewiezione statkiem przez jego londyńskich wrogów. Więc odnalazł mnie, ofiarowując mi prezent w postaci niebieskiego, wełnianego szala i błagał mnie na kolanach, abym przybyła do Londynu ukarać jego mieszkańców. Co, oczywiście, zrobię z rozkoszą.

- Dobry Boże! – zakrzyknęłam. – Jak masz zamiar to uczynić?

- Zadam im zagadki, a gdy nie będą znać odpowiedzi, uduszę ich.

- Och nie! – przeraziłam się. – Proszę, nie rób tego. Dlaczego miałabyś to robić? A prezent od Monsieur Fauvela nie jest nawet ładny. Przyniosę ci piękniejszy szal niż ten stary, niebieski.

- To nie jest kwestia podarunku – odpowiedziała Sfinks z godnością. – Jestem Dusicielką. Jestem Pytającą. Jestem Strażniczką Nocnych Drzwi. Jestem Mieszkanką Wysokich Miejsc. Jestem Ludzką Zgubą.

- Jeżeli tak twierdzisz, kochanie. Ale to naprawdę nie brzmi miło. Lecz jeżeli dobrze pamiętam opowieść o Edypie, on odgadł twoją zagadkę  i musiałaś rzucić się w przepaść, rozrywając swe ciało na strzępy.

Sfinks ziewnęła. – Tak, Edyp twierdził coś w tym rodzaju, prawda?

- Kiedy masz zamiar rozpocząć? Mam na myśli Londyn?

- W każdej chwili – odpowiedziała i zaczęła lizać swą łapę.

Lecz moim zdaniem nie była wcale tak pilna, jak liczył na to Monsieur Fauvel, załadowując swój statek.

Nie miała dobrego zdania o metodach nauczania pani Hackett.

- Nie sądzę, abyś uczyła się czegokolwiek pożytecznego, Lucy. Na szczęście znam wielu mądrych nauczycieli. Mój brat Cerber – ten, który pilnuje bram piekielnych – zagoniłby udręczone dusze, by wyjawiły ci swe tajemnice. I jest jeszcze Lamia – wspaniała dziewczyna z eleganckim zielonym łuskowatym ogonem! Och, oszalałabyś na jej punkcie! Pokazałaby ci, jak wyjąć gałki oczne z oczodołów i wsadzić je tam z powrotem!

Nigdy nie wyjaśniła mi, do czego miałoby być mi to potrzebne.

Któregoś lutowego dnia, kiedy słońce chyliło się ku zachodowi, powiedziałam:

- Kochany Sfinksie, wiesz, że cię uwielbiam i że pragnęłabym, byś została w Londynie. Ale jeżeli nadal trwasz w zamiarach zadawania ludziom zagadek, myślę, że powinnaś zacząć ode mnie i, jeżeli leży to w mojej mocy, uratować miasto.

- Wiesz, że jeśli udzielisz błędnej odpowiedzi, uduszę cię – odparła.

- Tak.

- Uważasz się za mądrzejszą od reszty Londyńczyków?

- Ależ skąd! Właściwie wcale nie uważam się za bystrą. Ale znam ciebie, Sfinksie, a to może okazać się pomocne.

- Bardzo dobrze.

Serce załomotało mi w piersi. Milczała tak długo, że z nerwów nie mogłam się powstrzymać, by nie przerwać ciszy:

- Czy to będzie ta o stworzeniu, które rano chodzi na czterech nogach, w południe na dwóch, a wieczorem na trzech, bo jeżeli tak…

- Oczywiście, że nie! Nie, już wymyśliłam. Gotowa?

- Tak, kochany Sfinksie.

Zacznę od kuzyna, który grzywę nosi,

Chociaż odwagi jego chwalić nikt nie prosił,

Potem dodam do niego narząd oczywisty,

Czerwony, bijący, smaczny i mięsisty.

I w końcu małą Lucy, która tutaj stoi,

Która ocala Londyn, choć się nieco boi.

Zastanowiłam się przez chwilę.

- Cóż. Twój kuzyn, który nosi grzywę, to lew. I wiem, jak bardzo nie lubisz lwów, bo wywyższają się i wydają się ważne niczym władcy zwierząt, będąc tylko w połowie sfinksami. A swoją drogą, Sfinksie, czy wspominałam ci kiedykolwiek, że francuski cesarz, Napoleon Bonaparte jest uważany za dzielnego jak lew? Więc jeśli mu służysz, kochanie, to nieco sprzeczne, nie sądzisz? A co do drugiej części, to cóż, ten czerwony i bijący organ to serce – zaczęłam płakać, bo nie mogłam się dłużej powstrzymać – a złożone razem tworzą „lwie serce”. I to naprawdę urocze, kochanie, że według ciebie zasłużyłam na takie miano. I bardzo, bardzo mi przykro, że przeze mnie musisz skoczyć w przepaść.

Sfinks błysnęła uśmiechem.

- Zuch dziewczynka – pochwaliła i dotknęła mojej twarzy różowym ostro zakończonym językiem – co musiało być pocałunkiem Sfinksa.

I wówczas zeskoczyła z parapetu, w dół, w dół Great-Titchfield-Street.

I och, jaka głupia byłam, wierząc w te stare bajdy Edypa! Bo przecież skoro grecki Sfinks ma skrzydła, to jak może roztrzaskać swe ciało o ziemię?

Wznosiła się wyżej i wyżej, powoli bijąc skrzydłami powietrze. Londyn pod nią był cienisty i mroczny, jak prastare cmentarzysko, pełne snujących się duchów – co brzmi dosyć okropnie, wiem, ale cieszyłam się, bo najwyraźniej ją zachwycił. Zniknęła mi z oczu, kiedy szybowała nad srebrzystą wstęgą Tamizy, zwracając się na wschód, w stronę Grecji; skąpana w złocisto-czerwonej chwale słońca odbijającego się od futra i piór Mieszkanki Wysokich Miejsc.

PS: Dziękuję z całego serca załodze bloga NeilGaiman.pl za miłe słowa i za polecankę na facebook'owym fanpage'u! :D